Giải Fields Medal là giải thưởng danh giá nhất trong toán học, tương đương Nobel. Khi 25 người từng đoạt giải này cùng ký một bức thư ngỏ, đó không phải chuyện nhỏ.
Bức thư, được đăng trên mathandai.org, lập luận rằng các AI lab đang đe dọa công việc trí tuệ của giới toán học. Cụ thể, các lab có xu hướng công bố giải pháp cho các bài toán nổi tiếng “trong vội vàng, không có thời gian viết đúng quy cách, tách chiết phương pháp mới, và trích dẫn công trình liên quan của người khác.”
Ngòi nổ cho bức thư là sự kiện tuần trước. Giáo sư Tristan Buckmaster tại NYU cáo buộc OpenAI đã gây áp lực để ông không ghi công cho cộng tác viên đang làm việc tại Anthropic trong việc giải một bài toán toán học quan trọng.
Ông cũng đặt câu hỏi liệu OpenAI có dùng Codex, công cụ coding AI của họ, để tạo ra lời giải của riêng mình chỉ trong một cuối tuần marathon inference. OpenAI đã công bố giải pháp cho bài toán Navier-Stokes, một trong những bài toán thiên niên kỷ, nhưng lời giải vẫn chưa được xác minh.
Tuần này, OpenAI rút tài trợ cho một sự kiện toán học tại Caltech sau khi bị giới nghiên cứu tại trường phê bình. Đây là một phản ứng bất thường, cho thấy căng thẳng đã leo thang đến mức không thể hòa giải.
Điều khiến nhiều nhà toán học lo ngại nhất không phải là AI giải được bài toán, mà là cơ chế incentive sai lệch. Khi một frontier lab thấy một hướng đi hứa hẹn, họ có thể chi hàng chục triệu USD chạy inference để “đánh bại” nhà nghiên cứu gốc chỉ trong vài ngày. Điều này tạo động lực ngược: thay vì chia sẻ ý tưởng, các nhà toán học sẽ giữ bí mật để không bị AI “lấy mất.”
Bức thư cũng đề cập đến lo ngại sâu hơn: liệu dữ liệu sử dụng Codex có được đưa ngược vào model của OpenAI hay không. Nếu đúng, điều này có nghĩa là các nhà toán học đang vô hình dung huấn luyện cho chính đối thủ của mình.
Leiden Declaration, công bố tháng 06/2026 bởi một nhóm làm việc toán học, cũng đặt ra những câu hỏi tương tự và đề xuất khuyến nghị cho các viện nghiên cứu và nhà hoạch định chính sách.
Đây không chỉ là vấn đề của toán học. Như bức thư viết: “Các vấn đề mà cộng đồng toán học đang đối mặt tương tự như những gì các ngành khoa học và sáng tạo khác đang trải qua, và cho thấy những gì toàn nhân loại có thể phải đối mặt.”