Một số tác giả đang chờ nhận tiền từ thỏa thuận bồi thường bản quyền của Anthropic bất ngờ nhận được email lạ trong tuần này: có người khác đang đưa ra yêu sách trên khoản tiền của chính họ.

Anthropic chấp thuận bồi thường 1,5 tỷ USD trong vụ kiện tập thể về bản quyền vào năm ngoái, sau khi thẩm phán phán quyết rằng dùng tài liệu có bản quyền để huấn luyện mô hình AI là hợp pháp theo nguyên tắc fair use, nhưng việc tích trữ tài liệu đó thì không. Thỏa thuận nhận phê duyệt cuối cùng vào tháng 7/2026 và các khoản chi trả đã bắt đầu.

Theo điều khoản, tác giả của gần 500.000 đầu sách sẽ nhận 3.000 USD cho mỗi tác phẩm bị tải trái phép. Nếu sách vẫn đang in với một nhà xuất bản truyền thống, tiền được chia 50-50 giữa tác giả và nhà xuất bản. Nếu sách tự xuất bản hoặc nhà xuất bản đã trả quyền lại cho tác giả (sách hết lưu hành), tác giả sẽ nhận trọn vẹn số tiền.

Rắc rối nằm ở khâu xác định ai được nhận gì. Trên mạng xã hội, nhiều tác giả cho rằng nhà xuất bản đang đòi quá phần của mình. Tác giả trinh thám April Henry chia sẻ rằng HarperCollins yêu sách một cuốn sách của bà dù bản quyền đã hoàn lại từ ít nhất 17 năm trước và cùng ngày bà nhận thông báo hệ thống xếp HarperCollins thành “nhà tuyển dụng” của mình, điều chưa từng tồn tại.

Victoria Strauss, người viết blog Writers Beware, gom khiếu nại thành hai nhóm: nhà xuất bản đòi tiền cho tác phẩm không còn quyền hợp pháp và nhà xuất bản đòi 100% khi chỉ được hưởng 50%. Bà không vội quy kết ý đồ xấu vì một số nhà xuất bản thừa nhận nhầm lẫn và đã đề nghị Anthropic sửa. Nhưng bà cũng lưu ý số lượng báo cáo tăng vọt chỉ trong hai ngày với cùng một loại lỗi lặp lại, đủ để nghi vấn đây là vấn đề hệ thống chứ không phải lỗi đơn lẻ. Mary Rasenberger, CEO của Authors Guild, nói với The New York Times rằng bà không coi đây là việc nhà xuất bản cố tình trục lợi, mà là hậu quả của sổ sách kém và quy trình bồi thường rối rắm.

Nhà xuất bản chưa phải nhóm duy nhất đưa ra yêu sách. Strauss nhận được khiếu nại rằng một số đại lý văn chương cũng đang đòi phần trăm, trong khi đại lý vốn không phải chủ sở hữu quyền tác phẩm họ bán. Tác giả Courtney Milan lên tiếng chỉ thẳng vào hành vi này.

Để đòi trọn 100%, việc trả quyền phải hoàn tất trước ngày 10/8/2022, mốc “ngày tải dữ liệu” trong thỏa thuận. Milan và Authors Guild đã công bố hướng dẫn để tác giả khiếu nại phần chia của mình.

khoản bồi thường bản quyền lớn nhất lịch sử ngành AI đang vấp phải một nghịch lý quen thuộc. Ngành xuất bản nhiều năm chỉ trích AI huấn luyện trên dữ liệu bẩn, nhưng hệ thống chi trả của chính vụ kiện này phải dựa trên sổ sách quyền tác giả không hề sạch. Chưa có kết luận chính thức rằng bên nào gian dối, bằng chứng hiện có đang chỉ vào quy trình và hồ sơ là điểm yếu.