Anthropic cho biết Claude đã nhận diện một hệ enzyme mới có những đặc điểm gợi nhớ CRISPR, sau khi rà soát dữ liệu DNA của virus ký sinh ở vi khuẩn. Đây là một phát hiện sinh học ban đầu, chưa phải công cụ chỉnh sửa gene đã được chứng minh. Điều đáng quan tâm nằm ở cách nhóm nghiên cứu phối hợp AI với thí nghiệm trong phòng lab để lọc ra một giả thuyết đủ sức kiểm tra.

Theo công bố của Anthropic, hệ thống được đặt tên array-associated reverse transcriptases (ART). Nó gồm một enzyme reverse transcriptase, một gene nằm cạnh enzyme đó và một dãy lặp DNA có khoảng cách đều. Dãy lặp này khiến nhóm nghiên cứu liên tưởng đến CRISPR. Những thử nghiệm ban đầu cho thấy các đoạn lặp ART được biểu hiện thành những phân tử RNA ngắn riêng biệt, nhưng chức năng của chúng vẫn chưa được xác định.

Anthropic mô tả Claude đã sàng lọc hơn 200.000 enzyme reverse transcriptase, chọn 3.500 hệ ứng viên rồi thu hẹp còn 20 trường hợp để phân tích sâu. Trong một lượt tìm kiếm kéo dài 21 giờ, khoảng 950 agent xử lý tổng cộng 210 triệu token. Một agent nhận ra mẫu lặp DNA bên cạnh một enzyme khác thường, sau đó kiểm tra khoảng cách giữa các đoạn lặp, so sánh với những hệ đã biết và rà tài liệu để xem mẫu này từng được mô tả hay chưa.

Những con số trên do Anthropic tự công bố. Chúng cho thấy quy mô tìm kiếm mà nhóm tổ chức, nhưng không tự chứng minh chất lượng khoa học của phát hiện. Bài báo tiền xuất bản mà công ty công bố cần được giới nghiên cứu đọc và phản biện thêm. Anthropic cũng nói phần enzyme reverse transcriptase nền tảng đã xuất hiện trong các nghiên cứu trước; đóng góp mà công ty gán cho Claude là nhận ra các đặc điểm đi kèm, gồm dãy DNA lặp và một protein phụ chưa rõ chức năng.

Claude đề xuất, nhà khoa học kiểm tra trong phòng thí nghiệm

Anthropic không mô tả quy trình như việc giao toàn bộ nghiên cứu cho một mô hình rồi nhận về kết luận hoàn chỉnh. Nhóm bắt đầu bằng một yêu cầu tìm kiếm, để Claude phân tích dữ liệu và đề xuất các ứng viên. Con người xem xét báo cáo, loại phần lớn giả thuyết không đủ thuyết phục, rồi mới đưa những ứng viên phù hợp vào thí nghiệm. Ở trường hợp ART, nhà khoa học thực hiện công việc trong phòng lab và tiếp tục phân tích kết quả cùng Claude.

Điểm phân công này quan trọng vì dữ liệu sinh học có rất nhiều mẫu trông đáng chú ý nhưng không nhất thiết dẫn tới một chức năng thực sự. Việc một hệ thống được tìm thấy trong dữ liệu không đồng nghĩa ta đã biết nó làm gì. Anthropic nói các nhà nghiên cứu đang tiếp tục tìm hiểu chức năng chính của ART; do đó, chưa nên diễn giải phát hiện này như một phương pháp chỉnh sửa gene mới hay một ứng dụng y tế sẵn sàng sử dụng.

Công ty cho biết phòng lab tại Bay Area chỉ làm việc với các mức an toàn sinh học BSL-1 và BSL-2, không xử lý mầm bệnh có khả năng lây nhiễm cho người, và toàn bộ thao tác thí nghiệm do con người thực hiện. Trong khi đó, CEO Dario Amodei từng nêu lo ngại về khả năng AI hỗ trợ các hoạt động sinh học nguy hiểm. Bài viết của TechCrunch lưu ý chính sự tương phản ấy: Anthropic đang theo đuổi lợi ích tiềm năng của AI trong nghiên cứu, đồng thời giữ con người trong vòng thí nghiệm hiện tại.

Đây là tuyên bố từ phía Anthropic về công việc của chính họ. Một nhà khoa học ngoài công ty, Feng Zhang, mô tả việc tìm thấy các dãy RNA lặp liên quan đến reverse transcriptase là thú vị và đáng nghiên cứu thêm, chứ chưa xác nhận ứng dụng của ART. Sự phân biệt ấy nên được giữ nguyên khi đánh giá thông tin: AI có thể giúp con người tìm ứng viên nhanh hơn, còn giá trị sinh học của ứng viên vẫn cần kiểm nghiệm độc lập.

Nếu cách làm này đứng vững qua các nghiên cứu tiếp theo, phần có thể nhân rộng không nhất thiết là một phát hiện đơn lẻ, mà là quy trình dùng agent để rà hàng trăm nghìn mẫu, tạo giả thuyết và dành nguồn lực phòng lab cho một số ít ứng viên. Nhưng để biết quy trình ấy thực sự rút ngắn nghiên cứu mà vẫn giữ được độ tin cậy, cần chờ thêm kết quả được kiểm chứng và những lần áp dụng ngoài Anthropic.