Trong cuộc tranh luận sôi nổi về AI distillation, Garry Tan, CEO của Y Combinator, accelerator startup danh giá nhất Silicon Valley, đã đưa ra những nhận định đáng chú ý.

Trả lời phỏng vấn trên CNBC liên quan đến việc các phòng nghiên cứu Trung Quốc sử dụng kỹ thuật distillation nhằm trích xuất tri thức từ các mô hình Mỹ, Tan thẳng thắn đưa ra quan điểm: “Hãy để họ làm”. Đồng thời, ông gợi mở rằng phía Mỹ cũng nên xem xét xây dựng một cơ chế distillation cho riêng mình.

Distillation (chưng cất) là một phương pháp phổ biến và hợp pháp trong lĩnh vực AI, nơi các nhà phát triển liên tục gửi truy vấn tới một mô hình khác để học hỏi cách thức suy luận và hoạt động của nó. Dù vậy, Anthropic trong báo cáo gần đây đã tố cáo các phòng nghiên cứu từ Trung Quốc thực hiện “các cuộc tấn công chưng cất bất hợp pháp” bằng cách ẩn danh tính để trích xuất tri thức trái phép. Trước tình hình này, Dario Amodei, CEO của Anthropic, đã lên tiếng đề nghị chính phủ Mỹ có biện pháp can thiệp.

Trái ngược với lập trường trên, Tan đưa ra hai lý do phản đối:

  • Kiểm soát quá đà: Việc áp đặt giới hạn đối với cách khách hàng sử dụng phản hồi từ API của các mô hình đóng là sự can thiệp quá mức.
  • Tiêu chuẩn kép về dữ liệu: Bản thân các công ty sở hữu mô hình độc quyền cũng thu thập dữ liệu do con người tạo ra, kể cả tài liệu có bản quyền, khi chưa được phép. Minh chứng là Anthropic vừa qua đã phải thỏa thuận hòa giải trong vụ kiện bản quyền trị giá 1,5 tỷ USD với các nhà xuất bản.

Chia sẻ với TechCrunch, Tan khẳng định rằng quyền tiếp cận tri thức được huấn luyện dựa trên dữ liệu công khai cần phải được xem như một tài sản chung của cộng đồng, thay vì bị trói buộc bởi các điều khoản dịch vụ mang tính thắt chặt.

Yếu tố cốt lõi: Garry Tan hoàn toàn không cổ xúy việc các phòng thí nghiệm tại Mỹ khai thác dữ liệu trộm cắp để chưng cất. Trái lại, ông đề xuất một lộ trình minh bạch: cấp quyền cho họ chủ động và công khai chưng cất tri thức trực tiếp từ chính những mô hình tiên phong của Mỹ. Ý định chiến lược đằng sau là phát triển một hệ sinh thái các mô hình mã nguồn mở Mỹ đủ năng lực, tự chủ và không phải dựa dẫm vào các giải pháp từ Trung Quốc.

Bên cạnh đó, Tan cảnh báo về viễn cảnh mà ông coi là “cơn ác mộng tồi tệ nhất” trong ngành trí tuệ nhân tạo: một tập đoàn độc tôn nắm giữ nguồn vốn dồi dào nhất cùng đội ngũ chuyên gia hàng đầu sẽ bỏ xa các đối thủ và thâu tóm toàn bộ thị trường. Nhấn mạnh mối lo ngại này, ông nhận định: “Kịch bản đó thực sự rất tồi tệ”.

Góc nhìn này đối lập hoàn toàn với định hướng của Anthropic, mở ra một cuộc tranh luận công khai đầy kịch tính ngay trong lòng giới AI Mỹ. Trong khi các phòng thí nghiệm mô hình tiên phong nỗ lực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, thì các tổ chức tăng tốc khởi nghiệp lại thúc đẩy sự mở cửa. Kết quả của cuộc đối đầu này sẽ quyết định tương lai và vận mệnh của dòng AI mã nguồn mở trong nhiều năm tới.