Cổ phiếu Meta giảm hơn 4% trong phiên giao dịch ngày 28/09, làm giá trị cổ phần của Mark Zuckerberg ước tính mất gần 11 tỷ USD. Nguyên nhân trực tiếp là một báo cáo của Goldman Sachs đặt câu hỏi về khả năng chi tiêu AI ở quy mô hiện tại tạo ra doanh thu tương xứng. Đây là phản ứng của thị trường với câu hỏi về lợi nhuận, không phải với một sự cố kinh doanh cụ thể.

Goldman đặt con số 300 tỷ USD lên bàn

Theo báo cáo được dẫn lại, Goldman Sachs ước tính các công ty hạ tầng AI lớn nhất sẽ chi khoảng 800 tỷ USD vào chip và trung tâm dữ liệu trong năm 2026, rồi khoảng 1.100 tỷ USD trong năm 2027. Đây là ước tính của giới phân tích, không phải hướng dẫn của doanh nghiệp. Phần doanh thu cần thiết cũng tương ứng: khoảng 300 tỷ USD doanh thu dịch vụ AI định kỳ mỗi năm chỉ để hòa vốn trên hạ tầng đó, gần 1.000 tỷ USD để tạo ra lợi nhuận đáng kể.

Chính số liệu của Meta cho thấy độ căng này. Chi tiêu vốn quý 02/2026 đạt khoảng 31,1 tỷ USD, trong khi dòng tiền tự do chỉ còn khoảng 784 triệu USD cho cùng kỳ. Với cả năm 2026, Meta đang hướng tới mức 130 đến 145 tỷ USD chi tiêu vốn, gần gấp đôi năm 2025.

Không phải cơn bán tháo

Trước đó, cổ phiếu Meta đã tăng khoảng 36% trong tháng 09, đưa công ty sát ngưỡng định giá 2.000 tỷ USD trước khi đảo chiều. Đà tăng đó đã bị chặn lại từ phiên thứ Sáu 25/09, khi Goldman Sachs phát hành báo cáo đặt câu hỏi về doanh thu cần thiết để hòa vốn trên hạ tầng AI. Lực bán trong phiên 28/09 còn đến từ áp lực chung lên cổ phiếu công nghệ tăng trưởng đắt định giá, kết hợp với lợi suất trái phiếu kho báu Mỹ ở mức cao.

Về mặt kinh doanh, dữ liệu chưa cho thấy AI chưa tạo ra giá trị. Bộ công cụ quảng cáo Advantage+ của Meta đang ở mức doanh thu chạy nội địa hóa khoảng 75 tỷ USD mỗi năm. Hệ thống xếp hạng quảng cáo GEM được cho là đã tăng 8,3% lượt nhấp chuột và 15,7% lượt chuyển đổi trên Facebook trong những thử nghiệm ban đầu. Đây là số liệu do công ty công bố, chưa có đánh giá độc lập.

Cùng ngày 28/09, Meta cũng thông báo bổ nhiệm Chirantan “CJ” Desai, CEO MongoDB, làm trưởng bộ phận nền tảng doanh nghiệp mới, phụ trách bán các model AI, agent, công cụ lập trình và API của Meta ra bên ngoài. Cổ phiếu MongoDB giảm hơn 18% sau thông tin này. Ông Desai từng đồng ý làm việc với Zuckerberg khi Meta mua một phần cổ phần Scale AI năm 2025.

Câu hỏi thật sự nằm ở báo cáo lần tới

Các con số 300 tỷ và 1.000 tỷ USD của Goldman là mốc doanh thu mà cả ngành phải chạm tới để chứng minh chi tiêu của mình là hợp lý. Với Meta, bài toán khó hơn vì công ty vốn đã có một nguồn doanh thu lớn và ổn định, nên phần lớn câu hỏi không phải “AI có tạo ra tiền không” mà là “chi tiêu vốn này có còn sinh lời nếp doanh thu AI không đạt mức kỳ vọng”. Meta có lợi thế là quảng cáo vẫn tăng trưởng, điều đó giúp hãng chịu được vài năm chi tiêu lớn hơn so với một hãng không có nguồn thu sẵn.

Điều đáng theo dõi không phải phiên giảm ngày 28/09, mà là báo cáo kinh doanh sắp tới: liệu Meta có điều chỉnh dự báo chi tiêu vốn 130 tới 145 tỷ USD, và dòng tiền tự do có phục hồi đủ để chứng minh con số 784 triệu USD quý II chỉ là một giai đoạn, hay là dấu hiệu sớm của việc lợi nhuận đang bào mòn.