Ngày 29/10/2026, OpenAI đã chính thức công bố bản cập nhật lớn cho tài liệu Model Spec. Đây là văn bản công khai quy định tiêu chuẩn hành vi và định hướng ra quyết định cho các mô hình trí tuệ nhân tạo của hãng khi đối mặt với những tình huống chưa có hướng dẫn rõ ràng từ con người.
Năm giá trị định hình phương thức ra quyết định của mô hình
Thay vì liệt kê các điều khoản hành vi rời rạc, phiên bản Model Spec mới được tái cấu trúc hoàn toàn xoay quanh năm giá trị cốt lõi: trung thành với ý định của con người, giảm thiểu tối đa tổn hại, trung thực và minh bạch, tôn trọng quyền tự quyết của con người, cùng với sự cẩn trọng chu đáo. Trong số này, việc trung thành với ý định của con người được đặt làm nền tảng tối thượng.
Tài liệu quy định mô hình không chỉ đơn thuần tuân thủ mệnh lệnh theo nghĩa đen, mà phải thấu hiểu mục đích dài hạn và giá trị mà người dùng hướng tới. Khi hỗ trợ đưa ra các quyết định quan trọng, mô hình được yêu cầu phải làm rõ các giả định ngầm và trao quyền điều chỉnh cho người dùng thay vì tự ý định hướng hay áp đặt quan điểm chủ quan.
Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ giải quyết tốt hơn bài toán xác định ranh giới quyền hạn của AI agent trong các môi trường doanh nghiệp thực tế.
Loại bỏ quy tắc phong cách để tăng tính thích ứng linh hoạt
Một thay đổi đáng chú ý trong bản sửa đổi lần này là OpenAI đã loại bỏ phần lớn các hướng dẫn chi tiết về phong cách diễn đạt vốn gây gò bó trước đây. Thay vào đó, phong cách phản hồi của mô hình sẽ được điều chỉnh linh hoạt dựa trên sở thích cá nhân, bối cảnh văn hóa và phản hồi trực tiếp từ người dùng trong phiên hội thoại.
Mặc dù vậy, tài liệu vẫn duy trì các nguyên tắc mặc định mang tính bắt buộc, chẳng hạn như duy trì góc nhìn khách quan khi phân tích các vấn đề gây tranh cãi. Người dùng có quyền yêu cầu mô hình phản hồi theo một góc nhìn cụ thể, nhưng hệ thống không được phép tự động suy diễn quan điểm chỉ để làm hài lòng người đối thoại. Bản cập nhật cũng chính thức đổi tên gọi quy chuẩn trong tài liệu từ “the assistant” sang định danh “GPT”.
Vấn đề kiểm soát hành vi mô hình luôn là tâm điểm của các cuộc thảo luận về quy định an toàn AI giữa các cơ quan quản lý và các phòng thí nghiệm nghiên cứu hàng đầu.
Khoảng cách giữa văn bản tiêu chuẩn và hành vi thực tế
OpenAI thẳng thắn lưu ý rằng Model Spec phản ánh những mục tiêu hành vi mà công ty đang nỗ lực đạt được, chứ các mô hình hiện tại chưa thể đáp ứng hoàn hảo toàn bộ những yêu cầu này. Hãng đang nghiên cứu các phương pháp huấn luyện học tăng cường mới để giúp mô hình thấu hiểu bản chất lý do đằng sau các nguyên tắc thay vì chỉ học vẹt các khuôn mẫu an toàn.
Việc công bố khung giá trị rõ ràng là bước đi cần thiết để tăng tính minh bạch, song thách thức thực tế nằm ở chỗ liệu các mô hình ngày càng thông minh có diễn giải sai lệch các khái niệm trừu tượng như lòng tốt hay sự công bằng khi phải tự động giải quyết các tình huống xung đột lợi ích phức tạp hay không.