Vào ngày 12/09, CEO Dario Amodei của Anthropic đã đưa ra một bức thư ngỏ dài kêu gọi toàn bộ ngành công nghiệp AI “pace the frontier”, tức làm chậm lại đà phát triển của các mô hình tiên tiến. Nhằm thiết lập quy chuẩn an toàn chung giữa các phòng thí nghiệm, bức thư đề xuất tạo điều kiện cho các tổ chức đánh giá an toàn độc lập truy cập vào model của các doanh nghiệp dẫn đầu.

Thông điệp này nhận được sự đồng thuận công khai từ hàng loạt lãnh đạo công nghệ lớn như Sam Altman (OpenAI), Elon Musk (SpaceXAI) và Demis Hassabis (Google DeepMind). Đáng chú ý, Altman cam kết OpenAI sẽ mở cửa cho các chuyên gia đánh giá độc lập tiếp cận thông tin tương tự như nhân viên nội bộ. Sự kiện này đánh dấu mốc lần đầu tiên các CEO hàng đầu trong lĩnh vực AI cùng đứng chung một tuyến đầu về bài toán an toàn.

Động thái phát hành bức thư xuất phát từ việc một nhà nghiên cứu tại Anthropic xin nghỉ việc, đồng thời cáo buộc các tập đoàn AI đang “đánh cược mạng sống” khi cuốn vào cuộc đua hướng tới siêu trí tuệ tự cải thiện. Mặc dù vậy, góc nhìn từ phía giới chính trị và giới cầm quyền lại hoàn toàn đối lập với quan điểm của những người trong ngành.

Phản ứng từ giới chính trị và giới cầm quyền

Theo ghi nhận của Financial Times, Tổng thống Trump cho biết tại một sự kiện golf ở Ireland rằng Mỹ hiện vẫn dẫn trước Trung Quốc về AI và nhấn mạnh mong muốn duy trì vị thế này, bởi quốc gia làm chủ AI sẽ nắm phần thắng.

Cùng lúc đó, Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cảnh báo trên sóng CNN rằng việc Quốc hội vội vã đưa ra các quy định kiểm soát AI có thể trở thành một “mối đe dọa an ninh quốc gia”. Ông nhấn mạnh: “Nếu Quốc hội lao vào một phiên họp khẩn cấp để cố gắng điều chỉnh AI, chúng ta sẽ thua Trung Quốc trong cuộc đua”.

Lập trường này nhất quán với định hướng trước đó của chính quyền Trump. Vào đầu năm nay, Nhà Trắng đã ban hành khung pháp lý AI nhằm khẳng định quyền ưu tiên của liên bang, ngăn chặn các tiểu bang tự áp đặt quy định riêng, đồng thời chuyển giao trách nhiệm bảo vệ an toàn cho trẻ em về phía phụ huynh.

Vào cùng ngày 13/09, cựu Tổng thống Obama đã phát biểu tại một sự kiện gây quỹ của Đảng Dân chủ. Ông hối thúc đảng của mình biến trí tuệ nhân tạo thành “trọng tâm nghị sự” và xây dựng một “kế hoạch hành động thật rõ ràng” khi giành lại quyền kiểm soát đa số tại Hạ viện.

Nhấn mạnh về tầm quan trọng của AI, ông Obama chia sẻ: “Lĩnh vực này đang bứt phá mạnh mẽ trong khu vực tư nhân. Nếu chúng ta thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp, rủi ro mang lại sẽ vô cùng nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu kiểm soát hiệu quả, công nghệ này sẽ tạo ra lợi ích to lớn”. Nhằm minh chứng cho tiềm năng vượt trội của AI trong chẩn đoán y tế và phát triển dược phẩm, cựu Tổng thống cho biết ông đã trực tiếp trao đổi với cả Amodei và Altman trên tinh thần “đối thoại bình đẳng”.

Đồng quan điểm trên, Lãnh đạo thiểu số Hạ viện Hakeem Jeffries cũng lên tiếng chỉ trích Đảng Cộng hòa vì cho rằng lực lượng này đang “chối bỏ trách nhiệm quản lý nhà nước”.

Khoảng cách giữa ngành và chính trị

Bản chất của vấn đề không nằm ở việc phân định đúng sai, mà thể hiện sự lệch pha sâu sắc giữa góc nhìn của giới công nghệ AI và giới chính trị về mức độ rủi ro. Một nghịch lý đầy suy ngẫm đang diễn ra: trong khi chính các lãnh đạo doanh nghiệp AI hàng đầu chủ động lên tiếng muốn “chậm lại”, thì các nhà chính trị lại hối thúc “phải tăng tốc” vì lo sợ mất vị thế trước đối thủ.

Những giải pháp như cho phép đơn vị độc lập kiểm định mô hình hay thiết lập bộ tiêu chuẩn chung mà Amodei đề xuất là những hành động thực tế chứ không chỉ dừng ở khẩu hiệu. Dù vậy, khi chưa có cơ chế pháp lý bắt buộc từ chính phủ, mọi cam kết tự nguyện sẽ chỉ trông chờ vào sự tự giác của từng doanh nghiệp.

Cuộc bỏ phiếu đối với Clarity Act vào thứ Ba tới sẽ là phép thử quan trọng cho thấy quyết tâm của Quốc hội Mỹ trong việc quản lý lĩnh vực công nghệ, bao gồm cả AI lẫn tiền mã hóa. Nếu ngay cả một đạo luật về crypto cũng không thể vượt qua Thượng viện, khả năng thông qua một khung pháp lý toàn diện cho AI trong năm nay là rất mong manh.