Ngày 14/10/2026, Blockworks Advisory công bố báo cáo phân tích chuyên sâu về các nhà cung cấp dịch vụ suy luận trí tuệ nhân tạo (inference) trong mảng tiền mã hóa. Báo cáo đưa ra một góc nhìn thẳng thắn và thực tế: bất chấp những lời hứa hẹn về mạng lưới điện toán phi tập trung, mảng crypto AI hiện tại vẫn chỉ chiếm một phần rất nhỏ trên thị trường toàn cầu và đang duy trì hoạt động nhờ lượng phát thải token lớn.
Báo cáo tập trung vào 7 nhà cung cấp crypto-native đang bán dịch vụ trên nền tảng trung gian OpenRouter, gồm Venice, Phala, Darkbloom, io.net, AkashML, NEAR AI và Chutes. Đây là nơi trung lập duy nhất công bố dữ liệu minh bạch theo từng nhà cung cấp và mô hình mỗi ngày.
Quy mô khiêm tốn trước làn sóng đầu tư hạ tầng truyền thống
Làn sóng xây dựng hạ tầng trung tâm dữ liệu AI trên thế giới đang diễn ra với quy mô hàng nghìn tỷ USD, nhưng nhu cầu điện toán vẫn vượt xa nguồn cung. Đặt cạnh quy mô khổng lồ đó, toàn bộ danh mục tài sản thanh khoản của crypto AI chỉ đạt giá trị khoảng 24,9 tỷ USD. Con số này thậm chí còn nhỏ hơn định giá của một doanh nghiệp hạ tầng AI truyền thống như Crusoe ở mức 30,9 tỷ USD. Đáng chú ý, chưa có bất kỳ mạng lưới điện toán phi tập trung nào công bố doanh thu đã được kiểm chứng vượt quá vài chục triệu USD.
Trên sàn giao dịch mô hình OpenRouter, 7 nhà cung cấp crypto phục vụ tổng cộng khoảng 211 tỷ token mỗi ngày trong tháng qua. Con số này chỉ chiếm vỏn vẹn khoảng 1% trong tổng lưu lượng 21,9 nghìn tỷ token xử lý mỗi ngày của toàn nền tảng.
Bản thân OpenRouter cũng chỉ là một góc nhỏ của nhu cầu toàn cầu. Để so sánh, chỉ riêng Google đã báo cáo xử lý khoảng 1,3 triệu tỷ token mỗi tháng vào tháng 10/2025, gấp đôi lưu lượng của OpenRouter, trong khi tổng lượng token tiêu thụ toàn cầu ước tính rơi vào khoảng 400 nghìn tỷ token mỗi ngày.
Mỗi bên một chiến lược nhưng ranh giới cạnh tranh còn mỏng manh
Các dự án crypto-native đang tìm kiếm sự khác biệt qua nhiều hình thức: gom GPU phân tán, tận dụng chip Apple Silicon tiêu dùng, thanh toán bằng stablecoin, cam kết quyền riêng tư hoặc chạy các mô hình không kiểm duyệt. Tuy nhiên, dữ liệu thực tế cho thấy mô hình kinh doanh của từng bên có sự phân hóa rõ rệt:
Venice dẫn đầu về thương mại nhờ ứng dụng tiêu dùng riêng
Venice là cái tên đạt kết quả kinh doanh tốt nhất trong nhóm, với doanh thu thường niên tự công bố đạt 100 triệu USD vào tháng 07/2026. Tuy nhiên, doanh thu này chủ yếu đến từ ứng dụng giao diện riêng cho người dùng cuối với mức giá trên mỗi token cao hơn. Kênh OpenRouter chỉ đóng góp dưới 10% doanh thu và phục vụ khoảng 87 tỷ token mỗi ngày. Đáng chú ý, để cung cấp dịch vụ bảo mật phần cứng, Venice thực chất mua lại năng lực tính toán từ NEAR AI với giá niêm yết cộng thêm 7% và từ Phala với mức chênh lệch 25%.
Phala đóng vai trò bộ định tuyến bảo mật
Phala đạt lưu lượng 54,6 tỷ token mỗi ngày trên OpenRouter, ghi nhận mức tăng 150% trong 30 ngày qua và có giá trung bình cao nhất nhóm ở mức 0,36 USD cho một triệu token nhờ nhãn điện toán bí mật (TEE). Tuy nhiên, cổng phân phối của Phala cho thấy phần lớn lưu lượng chạy trên phần cứng của các đối tác khác: khoảng một phần ba chạy trên Chutes, 15% trên NEAR AI và 40% chạy qua các tuyến định tuyến của RedPill mà không có bảo mật phần cứng.
Chutes vận hành bằng nguồn phát thải token khổng lồ
Chutes, mạng con SN64 trên Bittensor, vận hành khoảng 4.350 GPU với giá dịch vụ luôn nằm trong top 3 rẻ nhất trên OpenRouter. Mức giá rẻ này được tài trợ trực tiếp từ mạng lưới: với 6% đến 9% thị phần phát thải của Bittensor khi giá token TAO quanh 276 USD, mạng con này nhận lượng token trị giá 21 đến 33 triệu USD mỗi năm. Trong khi đó, doanh thu on-chain ghi nhận bởi DefiLlama chỉ khoảng 4,5 triệu USD mỗi năm. Lượng phát thải token đang cao gấp 5 đến 7 lần doanh thu thực tế.
AkashML cắt giảm trợ cấp phần cứng
Là chợ GPU lâu đời nhất, Akash hiện có 283 GPU hoạt động và đạt khoảng 3,7 triệu USD phí thuê mỗi năm. Mạng lưới này không còn chương trình trợ cấp token cho nhà cung cấp phần cứng trong năm 2026 mà chuyển sang cơ chế dùng tiền thanh toán của khách để mua và đốt token AKT.
Darkbloom khai thác phần cứng máy Mac
Thuộc hệ sinh thái EigenCloud, Darkbloom tạo lối đi riêng khi trả tiền mặt cho 1.143 máy Mac chạy chip Apple Silicon để phục vụ các mô hình nhỏ. Giá dịch vụ của Darkbloom rất cạnh tranh nhưng độ trễ lại cao gấp 3 đến 17 lần so với đối thủ dùng GPU chuyên dụng, khiến thuật toán định tuyến của OpenRouter ít ưu tiên hơn. Dự án đang dựa vào nền tảng nghiên cứu mở Yukon để cộng đồng tối ưu phần mềm giải mã nhằm bù đắp điểm yếu này.
Gánh nặng trợ cấp và câu hỏi về lợi thế cạnh tranh dài hạn
Báo cáo của Blockworks Advisory phân loại sự phụ thuộc vào trợ cấp thành ba nhóm: trợ cấp nguồn cung phần cứng, trợ giá người dùng để kích cầu và mô hình trả tiền theo nhu cầu thực. Những dự án như Chutes hay Phala đang phụ thuộc lớn vào việc phát hành token để giữ chân nhà vận hành máy móc hoặc hạ giá bán dưới giá vốn.
Mô hình dùng token bù lỗ có thể giúp mạng lưới khởi động nhanh nguồn cung ban đầu. Nhưng khi lạm phát token giảm dần hoặc thị trường bước vào chu kỳ điều chỉnh giá, những nhà cung cấp không có dòng tiền từ khách hàng thật sẽ đối mặt với áp lực duy trì hạ tầng rất lớn.
Báo cáo của Blockworks Advisory có ghi chú công bố thông tin được ủy thác tư vấn bởi Eigen Labs.
Cuộc đua suy luận phi tập trung đang cho thấy các thử nghiệm phần cứng và định tuyến mới mẻ. Dù vậy, khi các rào cản kỹ thuật dần bị san phẳng và các nhà cung cấp truyền thống cũng hỗ trợ thanh toán stablecoin hay mô hình mở, câu hỏi đặt ra là các mạng lưới crypto sẽ xây dựng lợi thế bảo vệ thị phần ra sao nếu không còn nguồn trợ cấp từ token?